ผมเคยได้มีโอกาสเที่ยวงานปีใหม่ตาก บ้านห้า สิ่งหนึ่งที่เห็นคือ  การเล่นโยนลูกช่วงระหว่างหญิง และชาย  ที่เป็นหม้าย  หรือหย่าร้างกับคู่ชีวิตมาแล้ว  โดยส่วนใหญ่ในบรรดาที่เห็น  น่าจะเป็นฝ่ายหญิงมากกว่าที่ยังครองความเป็นหม้าย  เพราะปกติฝ่ายชายหากเป็นหม้าย  ไม่นานก็ต้องได้หาแต่งใหม่  จะไม่ยอมปล่อยชีวิตหม้ายดำเนินต่อไปให้ยาวนาน

ไม่เฉพาะที่ตากเท่านั้น  ที่พบเห็นการเล่นโยนลูกช่วง  ระหว่างพ่อหม้ายแม่หม้าย แต่ ปีใหม่ม้ง 52 ที่ผ่านมา  บ้านป่ากลาง ซึ่งเป็นบ้านเกิดผม  และที่ผ่านมาก็ไม่ค่อยได้มีให้เห็นนัก  สำหรับภาพของพ่อหม้ายแม่หม้ายในสนามลูกช่วง  แต่มาปีนี้ผมถึงกับตกใจ  เมื่อเห็นว่ามีพี่ๆ ป้าๆ หลายคนได้หย่าร้างกับสามีไปแล้ว  และกำลังโยนลูกช่วงอยู่ในสนามหลายคู่ด้วยกัน

มันรู้สึกสะท้อนใจ  เมื่อได้เห็นภาพเหล่านี้  ก็ไม่อาจทราบได้ว่าเขาเหล่านั้น  จะมีชีวิตที่ดีขึ้นหรือแย่ลง  สุขมากขึ้นหรือสุขน้อยลง  แต่สิ่งหนึ่งที่พบเห็นคือ  ปัญหาวัยรุ่นที่เกิดตามมา  เพราะครอบครัวที่แตกแยก  แต่ก็ยังมีบางครอบครัว  ที่แม้จะขาดความอบอุ่นไปบ้าง  แต่ก็ไม่ได้สร้างปัญหาให้กับสังคมแต่อย่างใด

Widow and Divorced become an important problems in Hmong’s social. In my opinion the marriage when they still young is the primary cause of the divorce. So keep thinking much more and find out the solution to decrease the divorce in Hmong’s life.

ก็ไม่นึกว่าวันนี้  ปัญหาการหย่าร้าง  จะเด่นชัดขึ้นทุกวันในสังคมม้งของเรา  สาเหตุหนึ่งอาจเป็นเพราะการแต่งงานเมื่ออายุยังน้อย    จึงไม่อาจอยู่ด้วยกันจนแก่เฒ่าได้  แต่นั่นคงไม่ใช่สาเหตุของการหย่าร้างในทุกกรณีไป  สาเหตุหลักน่าจะมาจากอุปนิสัย  และพฤติกรรมเฉพาะตัวมากกว่า 

สำหรับเรื่องนี้  เราทุกคนคงต้องได้คิดกันให้หนักขึ้น  เพราะสุดท้ายแล้วปัญหานี้จะกลายเป็นปัญหาลูกโซ่  นำไปสู่ความอ่อนแอของสังคมม้งในที่สุด

ก่อนอื่นเลยก็ต้องขอขอบคุณพี่ๆ เพื่อนๆ ที่ได้ติดตาม  และร่วมแสดงความคิดเห็น  อันเป็นประโยชน์ต่อตัวเว็บ Hmongasia.com เอง  และต่อพี่ๆ เพื่อนๆ คนอื่นๆ ด้วยดีเสมอมา

ต่อข้อซักถามหนึ่ง  ที่ตัวผมเองคิดว่าจะต้องมีตามมา  เมื่อเปิดดำเนินการเว็บแห่งนี้  นั่นคือเรื่องของเนื้อหาเว็บที่เป็น ภาษาม้ง  เพราะ Hmongasia.com เป็นเว็บเนื้อหาเกี่ยวกับเรื่องราวชาวม้งของเรา  ก็ต้องยอมรับว่าภาษาม้งผมมันอ่อนด๋อย  ที่พอได้บ้างคือการอ่าน (ซึ่งก็ยัง งูๆ ปลาๆ)  สำหรับการเขียนนั้น  ก็จะได้แต่เพียงคำง่ายๆ (บางครั้งก็ไม่ได้) อย่าง “Kuv Hlub Koj”  หรือคำที่พบเห็นบ่อยๆ

Apologize to my fellow Hmong who couldn’t read Thai. Because of my bad Hmong writing, even Hmongasia.com is a website about Hmong. However I’ve tried to put a short summary in English to understand each articles. And welcome whose interest to join as a Hmong Article Writer on Hmongasia.com

หากจะมีคำตำหนิบ้าง  ผมก็ขอน้อมยอมรับ  เพราะในบางครั้ง  เมื่อผมต้องพูดถึงเรื่องการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมของม้งเรา  ผมก็ไม่สามารถพูดได้เต็มปากเช่นกัน  แต่อย่างไรก็ตาม  ผมก็คงไม่ยอมให้ข้อจำกัดตรงนี้มาหยุดการขีดเขียนเรื่องราวบนเว็บแห่งนี้ได้ (พูดเอาเท่ห์)  เพราะผมเองคิดว่าได้เลือกใช้ภาษาที่เหมาะสมแล้ว  ที่จะสามารถสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพต่อพี่ๆ เพื่อนๆ ทุกคน

สำหรับในเรื่องของเนื้อหา ภาษาม้ง ผมก็ต้องขออภัยพี่ๆ เพื่อนๆ ชาวม้งที่อาศัยอยู่ต่างแดน  หรือที่ไม่สามารถอ่านไทยได้  มา ณ โอกาสนี้ด้วย  ที่พอทำได้  ผมจะพยายามสรุปเป็นภาษาอังกฤษสั้นๆ (เพราะถ้ายิ่งยาว จะยิ่งเพี้ยน)  เพื่อให้พี่ๆ เพื่อนๆ ชาวม้ง  ที่ไม่สามารถอ่านไทย  สามารถเข้าใจได้คร่าวๆ ว่า  แต่ละหัวข้อพูดถึงเรื่องอะไรบ้าง

.. ก็ต้องยอมรับว่า .. ผมมันแย่  ผมมันแพ้เด็กประถม ..

ก็สวัสดีปีใหม่อีกครั้งครับ  ก่อนอื่นก็ต้องขอขอบคุณพี่ๆ เพื่อนๆ  ที่คอยแวะเวียนมา  ทำให้เว็บแห่งนี้ยังดูอบอุ่นอยู่เสมอ  (กลับเป็นผมที่ทิ้งไป)  ก็เชื่อได้ว่าพี่ๆ เพื่อนๆ คงกลับมากันหมดแล้ว  และก็เชื่ออีกเช่นกันว่ามีบางคนคงไม่ได้กลับมา  เพราะได้สละชีวิตโสดไปแล้ว  อย่างไรก็ตาม  ใครจะทำอะไร  อยู่ที่ไหน  ก็ขอให้ประสบแต่ความสุข  ความเจริญโดยทั่วกันครับ

จากที่เราเคยถกเถียงกัน  เกี่ยวกับเรื่องของวัน เวลา ที่จะใช้ในการจัดงานปีใหม่ม้ง  ว่าควรใช้ช่วงเวลาใด  ไม่ว่าจะเป็นขึ้น 1 ค่ำ เดือน 1 ที่เรายึดถือกันมา  หรือควรจัดให้ตรงกับช่วงเทศกาลปีใหม่สากล .. และอีกหลายๆ ความคิดเห็น

Most of Thai Hmong village have celebrated Hmong New Year during 27 Dec 08 - 2 Jan 09. As is a long holiday, both Hmong workers and students could join their Hmong New Year 2009. Is it mean that this is the best time for Hmong New Year celebration ?

จนกระทั่งปีนี้  หมู่บ้านม้งแทบทุกที่  ได้จัดงานปีใหม่ม้งตรงกับช่วงเทศกาลปีใหม่สากล (27 ธ.ค.-2 ม.ค.)  ซึ่งบ้านผมก็เช่นเดียวกัน  ที่น่าสังเกตคือ  ปีนี้มีคนกลับมาร่วมงานปีใหม่ม้ง  มากกว่าปีก่อนๆ  ทั้งนี้อาจเป็นเพราะพี่ๆ คนทำงาน  และน้องๆ นักเรียน นักศึกษา สามารถกลับมาร่วมงานได้  เนื่องจากเป็นช่วงวันหยุดยาวนั่นเอง

หรือนี่อาจเป็นคำตอบแล้วว่า  เราควรต้องจัดงานปีใหม่ม้งของเรา  ให้ตรงกับช่วงเทศกาลปีใหม่สากล (หรือช่วงวันหยุดยาว)  โดยอาจให้ ขึ้น 1 ค่ำ เดือน 1 เป็นวันสู่ขวัญ  หรือทำพิธีตามเดิม .. ทั้งนี้เพราะว่า  งานจะสนุก หรือคงอยู่ได้  ก็ขึ้นอยู่กับคนร่วมงานนั่นเอง

พี่ๆ เพื่อนๆ ล่ะครับ  ที่บ้านเป็นยังไงบ้าง